3D-geprinte instrumenten in de orthopedische chirurgie: deskundige inzichten van Matthijs van Dam

In het iconische Hotel de Wereld in Wageningen sprak Erik van de Garde, CEO van 3D Medical Models, met Matthijs van Dam, orthopedisch chirurg bij het ETZ in Tilburg. Van Dam, gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie, onderzoekt hoe 3D-geprinte patiëntspecifieke instrumenten (PSI) complexe operaties preciezer en voorspelbaarder kunnen maken.

PSI wordt internationaal al gebruikt bij knieosteotomieën, wervelkolomchirurgie, enkelprothesen en onderarmcorrecties. Van Dam richt zich vooral op een bredere en zinvolle toepassing binnen de voet- en enkelchirurgie.

Hij ziet 3D-technologie en PSI als een aanvullend hulpmiddel binnen de orthopedische gereedschapskist. Het is waardevol wanneer we goed begrijpen wanneer het echt iets toevoegt. Vanuit wetenschappelijk perspectief helpt hij om het onderzoek en de implementatie in de komende jaren te verbeteren.

De voordelen van 3D-technologie in de orthopedie

Voordelen van 3D-technologie in de orthopedie

In zijn dagelijkse praktijk gebruikt Van Dam 3D-geprinte chirurgische guides vooral bij complexe ingrepen, zoals revisieoperaties.

“Met een 3D-guide kan ik schroeven volgens een vooraf gepland traject plaatsen. Dit is nodig als een schroef is gebroken of bij grote botdefecten,” legt hij uit.

PSI is geen doel op zich. Als het goed wordt toegepast, kan het zorgen voor:

• Hogere precisie: het vermindert giswerk bij revisies na mislukte fusies.
• Snellere procedures: nauwkeurige voorbereiding verkort de operatietijd en verlaagt complicatierisico’s.
• Meer voorspelbaarheid en vertrouwen: chirurgen kunnen beter inschatten wat ze kunnen verwachten.

Uitdagingen in de zorgsector

Ondanks de voordelen verloopt de adoptie van 3D-technologie in de orthopedie niet altijd snel. Van Dam wijst op de dagelijkse praktijk: “Het is druk in het ziekenhuis, dus voorbereiding voor 3D-toepassingen gebeurt nu nog vaak ’s avonds aan de keukentafel.”

Daarnaast blijft vergoeding een knelpunt. Terwijl een extra (en niet altijd bewezen zinvolle) schroef of dure plaat meestal wél wordt vergoed, vallen de kosten van 3D-geprinte instrumenten vaak buiten de dekking, ook al hebben ze de potentie om uitkomsten te verbeteren en zorgkosten te verlagen.

Opleiding, toegang en toekomst van 3D-technologie

Volgens Van Dam kan 3D-technologie helpen om complexe ingrepen minder afhankelijk te maken van een klein aantal superspecialisten. Met goede preoperatieve planning en patiëntspecifieke guides kun je bepaalde operaties gestandaardiseerder uitvoeren, ook in ziekenhuizen met minder ervaring in deze casuïstiek. Zo wordt hoogwaardige, complexe zorg voor meer patiënten en op meer locaties bereikbaar.

In de opleiding ziet hij daarnaast een duidelijke meerwaarde van 3D-visualisaties: ze maken anatomie en operatieve stappen concreter, ondersteunen de voorbereiding op de OK en kunnen zo de leercurve van artsen in opleiding tot orthopedisch chirurg (AIOS) en jonge orthopeden versnellen. Tot voor kort gaf hij als ‘wortelpeed’ les aan AIOS orthopedie met een paar winterpenen als geïmproviseerd lesmateriaal, ideaal om gewrichten, osteotomieën en schroefbanen uit te tekenen, maar toch nét iets minder precies dan een goed 3D-model.

Voor hem is duidelijk dat 3D-technologie een blijvend onderdeel van de orthopedie zal zijn. Hij hoopt dat zorgverzekeraars en ziekenhuizen de voordelen beter gaan erkennen en vergoedingen en tijdsinvestering daarop aanpassen. Als de inzet van 3D-planning en patiëntspecifieke, compliant geprinte instrumenten structureel wordt gefaciliteerd, kunnen schaalvoordelen beter worden benut en kan de zorg zowel efficiënter als voorspelbaarder worden georganiseerd.

Conclusie

BAAT Medical en 3D Medical Models werken nauw samen met klinische partners zoals Matthijs van Dam. Samen onderzoeken we hoe compliant 3D-geprinte instrumenten kunnen bijdragen aan betere zorguitkomsten, meer vertrouwen bij chirurgen en het toegankelijker maken van complexe chirurgie.

Benieuwd hoe onze compliant 3D-geprinte oplossingen uw ziekenhuis kunnen helpen en uw workflow kunnen optimaliseren? Plan een gesprek of lees onze whitepaper over compliant 3D-technologie in de orthopedie.